सावळ्या घनातून सूरेल साद घालणारी सुवर्णा माटेगावकर
गायक कलावंताची प्रतिभा उमलते ती त्याच्या स्वतंत्र मैफलीतून. खुलते रसिकांच्या प्रतिसादातून. जेव्हा त्याचे सादरीकरण होते तेव्हा तो सूरही अंर्तमनाला स्पर्शून जातो. नेमके असेच काहीसे पुण्याच्या सुवर्णा माटेगावकरांच्या सावळ्या घना या आठ मराठी गीतांच्या अल्बमच्या सीडी अनावरण सोहळ्यात घडत गेले.
गेली कांही वर्ष हेच नाव तुम्ही रसिकांच्या मनावर कोरलेल्या, अधिराज्य करणा-या समर्थ गायकांच्या, संगीतकारांच्या रचना सादर करताना टाळ्यांच्या गजरात ऐकले असेल. पण ९ आक्टोबरची रविवारची सकाळ मात्र पुण्यातल्या रसिकाजनांना आपल्या स्वतंत्र गायकीचे स्वप्न पूर्ण झाल्याचे ती जाहिरपणे सांगत होती.. अभिमानाने..
आणि सीडीतली एकेक गाणी सादर करून रसिकांच्या उस्फूर्त दाद घेऊन हे सूर खरचं `सुवर्णस्पर्शी` बनल्याची पावती देत सभागृहाभर फिरत होते. वय वर्षे अवघे ९७ असलेले दाजीकाका गाडगीळ यांच्याकडून वाकून आशीर्वाद घेताना सुवर्णाला धन्य वाटले असेल...
रंगमंचावर ज्यांनी ही सीडीतली गाणी संगीतबध्द केली ते अवघे ७० वर्षाचे तरुण संगीतकार अशोक पत्की. ज्यांच्या हस्ते सीडीची चंदेरी पेटी उघडली गेली त्या गायिका देवकी पंडीत. वेगळ्या वाटेने जाताना परंपरेचे जतन करुन तरूणांना वाव देणारा संगीतकार आनंद मोडक. कल्पक संगीतसंयोजक आणि संगीतकार आणि आगामी मराठी चित्रपटाचा निर्माता स्टुडिओ DWAN चा सर्वेसर्वा नरेंद्र भिडे. फाउंटन म्युझिकचे कांतीभाई ओसवाल. पडद्यामागचे सूत्रधार पराग माटोगावकर आणि आजची उत्सवमूर्ती जिने स्वतंत्र प्रतीभेचा सूर नवीन रचना गावून केला ती सुवर्णा...
मागे सावळ्या घनाचा रंगमंच भारुन टाकणार बॅनर. आणि एकेक करून सूत्रसंचालक संदीप कोकीळ यांच्या सूचनेनुसार आपल्या सूरांबरोबरच शब्दांतून व्यक्त होत जाणारे कलाकार... इतर गायकांची सहीसही नक्कल करुनही तो अस्सल आवाज पेश करुन टाळ्यांची दाद मिळवीत संगीत रसिकांना खुश करणारी गायिका सुवर्णा मात्र आपल्या वेगळ्यावाटेने जाणा-या स्वतःच्या स्वतंत्र सीडीच्या प्रकाशन सोहळ्यात पैठणीतून स्वर मिरवत यापुढची कारकीर्द आता मी स्वतंत्रपणे करणार आहे याची खात्री देत होती.
वैभव जोशी आणि संगीता बर्वे या कवींच्या शब्दांनी भारलेला हा पाऊस..वगवगळ्या वाटेवर या सीडीत भेटतो. कधी नटखट कृष्ण बनून..तर कधी राधेच्या प्रेमळ स्वरस्पर्शात...कवीतेला गीत होताना स्वरातून तो हळवा शब्द जेव्हा सूरांनी बाहेर उमटतो ते पाहण्याचे भाग्य लाभलेले हे दोन्ही गीतकार- कवी. त्यांच्यातल्या प्रतिभेला ओळखले आणि जाखले संगीतकार अशोक पत्की यांनी. आणि त्यावर सूरांचा सुवर्णस्पर्श चढविताना स्वतःची स्वतंत्र मोहोर उमटवली ती सुवर्णा माटोगावकरांनी. साराच प्रवास रंगमंचावर एकेक कलावंत उलघडत होता...तो पाहणेही मनोरंजक ठरेल.
कलाकार म्हणून जेव्हा स्वतःचे स्वतंत्र गाणे गायला मिळते हा आनंदाचा ठेवा सुवर्णाच्या आयुष्यात आज आला याचा आनंद व्यक्त करताना देवकी पंडीत यांनी ,`स्वतःचा फर्स्टहॅंड अनुभव..अविस्मरणीय असतो...यातून स्वतःचे गाणे मिळते. कलाकाराला ते फार मोलाचे असते.` अजून सुव्रर्णाने नवीन गाणी गायला हवीत असे सांगताना देवकी पंडीत यांनी रसिकांना मुद्दाम म्हटले तुम्ही नवीन गाणी मोकळेपणानी ऐका ..
सुवर्णाच्या आवाजात शब्दातले भावविश्व उलगडणायचे सामर्थ्य आहे..तिने गाणी अतिशय सुंदर गायली आहेत. प्रत्येक गाण्यात तिने जीव ओतला आहे. सावळ्या घना ....शंभर वर्षाने असे गाणे तयार होते ते सावळ्या घनाच्या रुपाने आल्याचे अभिमानाने संगीतकार अशोक पत्की सांगतात तेव्हा यात वैभव जोशी आणि सुवर्णा माटेगावकर दोघांचाही न कळत सत्कार होतो.
स्वतःला शोधायची ही संधी आहे. ती सुवर्णाला या सीडीच्या निमित्ताने मिळाली आहे. त्यातून तिच्या स्वतःच्या प्रतिभेचा स्पर्श झालेला दिसतो असे आनंद मोडक सांगतात.
माझ्या स्वतःचा हा प्रवास खूप महत्वाचा आहे. आता मला जबाबदारीची जाणीव होतीय. संगीतकार अशोक पत्कींबरोबर काम करण्याचे भाग्य मिळाले याचाही आनंद आहे. आज आपल्या आयुष्यातील सर्वाधिक आनंदाचा दिवस असल्याचे सांगताना ती गुरु, आई-वडील यांचे ऋण व्यक्त करायला सुवर्णा माटेगावकर विसरल्या नाहीत. यापुढच्या प्रवासाला आपल्या आयुष्यात फार महत्व आहे...आता तो प्रवास अतिशय महत्वाचा आहे....
एका कलावंताला घडताना पाहण्याइतके दुसरे काहीही आनंददायी नाही... अनेक हिंदी-मराठी कार्यक्रमातून दुस-यांनी म्हटलेली गाणी म्हणताना पाहिल्यानंतर स्वतःच्या सीडीतून नवीन गीतांना सादर करताना तिच्यातल्या कलावंतांची ती परिक्षा होती...सुवर्णा त्या परिक्षेत उत्तम गुण मिळवून पास तर झालीच पण अनेक रसिकांच्या मनातही ठसली हेच तर सारे वेगळेपण...
नागपुरहून पुण्यात आलेली...नवखी मुलगी आपल्या सूरांच्या साथीने स्थिर झाली. स्वतःच्या मेहनतीने गायीका बनली.. स्वतःची वाट शोधत गीतकार-संगीतकार आणि वितरक लाभले आणी सीडी तयार झाली सावळ्या घना..
आज तीला स्वत्व सापडले.....खूप खूप शुभेच्छा.....
सुभाष इनामदार, पुणे
subhashinamdar@gmail.com
mob- 9552596276
subhash inamdar
subhash inamdar
Sunday, October 9, 2011
Monday, September 19, 2011
पं. शरद गोखले गेले
-निष्ठावान कलावंत
मराठी रंगभूमीवर फारच कमी नाटकात काम करूनही संगीत रंगभूमीची परंपरा निष्ठेने जपणारा कलावंत म्हणून पं. शरद गोखले यांचे नाव नक्कीच लक्षात रहाते. तशी उंची बेताची. बोलताना फारसा प्रभाव पडत नव्हता. पण गाण्यात तरबेज. शास्त्रीय संगीताची उत्तम तयारी.
अनाथ विद्यार्थी गृहातल्या शाळेत शिक्षणाचे अनमोल कार्य शेवटपर्यंत करून विविध विद्यार्थ्यांना मार्गदर्शन करणारा गुरु. म्हणून त्यांनी ते काम तन्मयतेने अखेरपर्यंत केले.
शिलेदारांच्या मराठी रंगभूमीचा स्पर्श त्यांच्यातल्या गायकाला झाला. आणि जयराम शिलेदारांनी शरद गोखले यांना अभिनयासाठी, त्यातल्या गद्यासाठी तयार करुन रंगभूमीवर प्रेक्षकांसमोर उभे केले. त्यांचे नाव आज संगीत गायक नट म्हणून आहे त्याचे सारे श्रेय शिलेदार मंडळींना आहे.
शिलेदारांच्या सर्वच पारंपारिक संगीत नाटकात शरद गोखले यांचे नाव कायमचे कोरले गेले. त्यांनीही ते अखेरपर्यंत राखले. आवाजाला बऴ देऊन त्यांच्यातल्या कलावंताला घडविले त्यांनीच. तीन वर्षापूर्वी त्यांना महापालिकेचा बालगंधर्व पुरस्कार प्राप्त झाला. तेव्हा त्यांनीही हे स्पष्टच म्हटले होते.
त्यांच्यातले वेगळेपण आणि भूमिकेत चपखल बसले ते स्वरसम्राज्ञी या विद्याधर गोखले यांच्या नाटकात. लावणी आणि शास्त्रीय संगीताची ही जुगलबंदी सादर करून कीर्ति शिलेदार आणि शरद गोखले यांनी नाटक तर गाजविलेच...पण त्यातली गाणीही लोकप्रिय केली. पं. निळकंठबुवा अभ्यंकर यांच्या संगीत मार्गदर्शनातून या नाटकातली पदे रंगली... त्यांच्या शिस्तप्रिय संगीतकाराने गोखले यांच्यातल्या गायकाला पुरते बाहेर काढले. रसिकांची पसंती आणि संगीत नाटकात गोखले यांचे नाव कायमचे कोरले गेले.
सुमारे पस्तीस वर्षापूर्वी भरत नाट्य संशोधन मंदिराच्या संगीत भेटता प्रिया या डॉ. वा. शं. देशपांडे लिखित आणि बाबुराब विजापुरे दिग्दर्शीत नाटकातून शरद गोखले यांनी पहिले पाउल टाकले. आणि खरे म्हणजे यातून त्यांच्या जीवनात प्रितीचे पाऊलही पडले. त्यांतली प्रिया त्यांच्या ख-या आयुष्याची जोडीदार झाली.
नटाकडे इच्छाशक्ति असेल आणि कष्ट घेण्याची इच्छा मनोमन असेल तर तो रंगभूमीवर आपवी छाप पाडू शकतो असे त्यांनी आपल्या भूमिकेने दाखवून दिले.
असा संगीतावर निष्ठा असणारा आणि आपल्यात जे नाही ते मिळविण्याचा हट्ट करुन जिद्दीने पाय रोऊन भक्कमपणे उभा राहिलेला हा कलावंत आज गेला. तोही कॅन्सरसारख्या दुर्घर आजाराने. शरीराने त्यांचा देह आपल्यात नाही. आठवणीत राहतील त्यांनी केलेल्या भूमिका आणि स्वरसम्राज्ञीतला कडक शिस्तप्रिय गुरू.
त्यांच्या प्रेमळ स्वभावाची प्रचिती घेतलेले अनेक जण हेच सांगतील.
त्यांना हिच आमची भावपूर्ण शब्दांजली.
सुभाष इनामदार, पुणे
9552596276
subhashinamdar@gmail.com
Friday, September 16, 2011
तालावर रसिकांच्या टाळ्या
श्रीखोल या वाद्याबरोबर तबल्यानं ताल धरला, तेव्हा रसिकांना दोन्ही वाद्यांच्या ताकदीचा अंदाज आला. प्रत्येक तालावर रसिकांच्या टाळ्या पडत होत्या आणि या टाळ्यांचे मानकरी होते, शुभांकर बॅनर्जी आणि गोपाळ बर्मन हे दिग्गज कलाकार. सुरांमध्ये प्रेक्षक रंगून जातात, तशीच ताकद वाद्यांच्या तालांमध्येही असते, हे या दोघांनी 'डमरू तालवाद्य महोत्सवा'च्या निमित्ताने पुन्हा एकदा अधोरेखित केले.
' महाराष्ट्र टाइम्स' आणि बँक ऑफ महाराष्ट्र प्रस्तुत 'डमरू- द ड्रम फेस्टिव्हल ऑफ इंडिया' हा तीन दिवसीय महोत्सव शुक्रवारपासून सुरू झाला. प्रसिद्ध तबलावादक विजय घाटे यांच्या संकल्पनेतून साकारलेल्या या महोत्सवाचे 'ग्लॅड पीपल' आणि 'तालचक्र' हे संयोजक आहेत. कवेर्नगर येथील महालक्ष्मी लॉन्सवर हा तीन दिवसीय महोत्सव पुणेकरांसाठी यादगार ठरणार हे नक्की. या महोत्सवातून जगभरातील सुमारे २४ तालवादक एका रंगमंचावर येणार आहेत!
पं. कुमार बोस, पं. सुरेश तळवलकर, पं. अनिंदो चॅटर्जी आणि विद्वान विख्खू विनायक यांच्या उपस्थितीत या महोत्सवाचं शुक्रवारी उद्घाटन झालं. शुभांकर बॅनर्जी आणि गोपाळ बर्मन यांच्या श्रीखोल-तबला जुगलबंदीनं महोत्सवाची झोकात सुरुवात झाली. तब्बल एक तास रंगलेल्या या मैफलीत रसिक इतके रंगून गेले होते, की त्यांच्याही अंगात तालांची जणू जादूच भिनली होती!
या जुगलबंदीनंतर प्रसिद्ध तबलावादक अनिंदो चॅटर्जी आणि त्यांचे शिष्य रूपक भट्टाचार्य यांच्या सत्रानेही महोत्सव रंगतदार केला. स्टार ड्रमर रणजित बारोट यांच्या ड्रमरने तर अक्षरश: तोडलेच!
येत्या रविवारपर्यंतचालणाऱ्या महोत्सवामध्ये तालयोगी पं. सुरेश तळवलकर, पर्कशनिस्ट तौफिक कुरेशी, शिवमणी, पखवाजवादक पं. भवानी शंकर, पं. कुमार बोस, घट्टमवर मास्टरी असलेले विख्खू विनायकराम आणि खंजिरा मास्टर व्ही. सेल्वा गणेश या कलाकारांचे सादरीकरण पुणेकरांना अनुभवता येणार आहे.
http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/10011768.cms
' महाराष्ट्र टाइम्स' आणि बँक ऑफ महाराष्ट्र प्रस्तुत 'डमरू- द ड्रम फेस्टिव्हल ऑफ इंडिया' हा तीन दिवसीय महोत्सव शुक्रवारपासून सुरू झाला. प्रसिद्ध तबलावादक विजय घाटे यांच्या संकल्पनेतून साकारलेल्या या महोत्सवाचे 'ग्लॅड पीपल' आणि 'तालचक्र' हे संयोजक आहेत. कवेर्नगर येथील महालक्ष्मी लॉन्सवर हा तीन दिवसीय महोत्सव पुणेकरांसाठी यादगार ठरणार हे नक्की. या महोत्सवातून जगभरातील सुमारे २४ तालवादक एका रंगमंचावर येणार आहेत!
पं. कुमार बोस, पं. सुरेश तळवलकर, पं. अनिंदो चॅटर्जी आणि विद्वान विख्खू विनायक यांच्या उपस्थितीत या महोत्सवाचं शुक्रवारी उद्घाटन झालं. शुभांकर बॅनर्जी आणि गोपाळ बर्मन यांच्या श्रीखोल-तबला जुगलबंदीनं महोत्सवाची झोकात सुरुवात झाली. तब्बल एक तास रंगलेल्या या मैफलीत रसिक इतके रंगून गेले होते, की त्यांच्याही अंगात तालांची जणू जादूच भिनली होती!
या जुगलबंदीनंतर प्रसिद्ध तबलावादक अनिंदो चॅटर्जी आणि त्यांचे शिष्य रूपक भट्टाचार्य यांच्या सत्रानेही महोत्सव रंगतदार केला. स्टार ड्रमर रणजित बारोट यांच्या ड्रमरने तर अक्षरश: तोडलेच!
येत्या रविवारपर्यंतचालणाऱ्या महोत्सवामध्ये तालयोगी पं. सुरेश तळवलकर, पर्कशनिस्ट तौफिक कुरेशी, शिवमणी, पखवाजवादक पं. भवानी शंकर, पं. कुमार बोस, घट्टमवर मास्टरी असलेले विख्खू विनायकराम आणि खंजिरा मास्टर व्ही. सेल्वा गणेश या कलाकारांचे सादरीकरण पुणेकरांना अनुभवता येणार आहे.
http://maharashtratimes.indiatimes.com/articleshow/10011768.cms
Monday, September 12, 2011
भक्तिची नशा...
सोमवार सकाळी १० ची वेळ... अनंतचतुर्थी निमित्त रविवारी सुरू झालेली गणपती विसर्जनाची मिरवणूक अद्याप सुरूच होती. मी टिळक रोडवरच्या स्पीकरच्या भिंतींनी हादरून गेलो. लांब उभे राहून नुसती नजर टाकली तर मिरवणुतील सजावटीच्या मखरात बसलेला श्री मंगलमूर्ती शांतपणे मांडी घालून ठामपण बसलाय.. माझ्या हाती काही नाही .कार्यकर्ते नेतील तसा मी पुढे सरकतो आहे,...असे सांगत.
अनेकांना ऑफिस गाठायची घाई. कुणाला दुकान सुरू करायची..तर कुणाला काही...पण या गणपती मंडळाच्या कार्यकर्त्यांना त्याचे काय....
प्रत्येक गणपती मंडळाच्या ट्रॅक्टरमागे विजपुरठा करणारे जनरेटर लावलेले होते. एका गाडीत डीजे गाण्य़ांची निवड करून ठोका असणारी गाणी निवडत होते. लय आणि तालात धुंद होऊन मंडळी नाचत होती. अंगविक्षेप करीत होती. अंगात बळ आल्यासारखे त्यांचे अंग तालावर जणू थिरकत होते..
सा-या वातावरणाचा ताबाच जणू या मंडळाच्या कर्णकर्कश ( योपेक्षा दुसरा शब्द सापजत नाही) आवाजाने घेतला होता. वास्तविक श्री गणेशाचे विसर्जन अनंतचतुर्थीच्या दिवशीच पूर्ण व्हावे असे शास्त्र सांगते.... नंतर सुरु होतो पितृपंधवडा... तो अशुभ मानतात...पण त्याचे कोणाला काय....
आपल्याच मस्तीत नाचणारे इतके मश्गुल असतात की ठेका हेच त्यांचे लक्ष... आणि अंगाला हिसके देउन नाचणे हा त्यांचा धर्म.
गणपती बाप्पा मोरया... या निनादात बुध्दीचे हे आराध्य दैवत .. स्पिकरच्या भिंतीत अडकून गेले आहे. इथे नशा दिसते ती भक्तिची नाही तर आवाजाच्या नशेची.
खरं सांगतो..मी तर टिळक रोडवर चाललेल्या एका ट्र्रक्टरच्या मागे काही कार्यकर्त्यांच्या हातात दारूची बाटली बघीतली. ते सर्वजण अगदी त्यांचा डीजेही आस्वादात मग्न होता... ते काही मंडळी इतर कार्यकर्त्यांना आत बोलावित होता. आता ही खरी नशा चालू होती..
तसे पाहिले तर नाचणा-या तरूणांच्या डोळ्य़ात ती धुंदी कशाची आहे ते दिसत होते. त्यांचे पाय थिरकतच होते... अंग वळतच होते... हे सारे कुणासाठी... का ही संधी साधून हे सारे भक्त आपल्या दैवतासमोर हा आगळा खेळ करण्यातच धन्यता मानतात... (देवा गजानना पाहतो आहेस ना... हे काय चाललयं ते...)
पोलिसांचे एक पथक या मंडळींना पुढे येण्यासाठी सतत सांगत होते.. पण ते तात्पुरते ऐकत...पालिस पुढे गेले की लयीत..संथता आलीच.. एक पोलिस चौकात डीजेला स्पीकरचा आवाज कमी करायला सांगत होता. काही काळ लोटला की डीजे पुन्हा आवाजाची बटने वाढविताना दिसत होते...
हे सारे पाहिलेले तुम्हापर्यत पोचवावे वाटले. तुम्ही ते अनुभवलेलेही असेल..पण मला ते सांगावेसे वाटते... या माध्यमातून...
खरच...आपण सारे यातून काय मिळवितो.. समाधान..शांती..आराधना...
भक्ति की नुसतीच नशा..भक्तिची.....
सुभाष इनामदार, पुणे
( गणपती मिरवणुकीतील हे दृष्य...लक्ष्मी पथावरचे व संग्रहातले आहे.याचा या लेखाशी संबंध नाही)
अनेकांना ऑफिस गाठायची घाई. कुणाला दुकान सुरू करायची..तर कुणाला काही...पण या गणपती मंडळाच्या कार्यकर्त्यांना त्याचे काय....
प्रत्येक गणपती मंडळाच्या ट्रॅक्टरमागे विजपुरठा करणारे जनरेटर लावलेले होते. एका गाडीत डीजे गाण्य़ांची निवड करून ठोका असणारी गाणी निवडत होते. लय आणि तालात धुंद होऊन मंडळी नाचत होती. अंगविक्षेप करीत होती. अंगात बळ आल्यासारखे त्यांचे अंग तालावर जणू थिरकत होते..
सा-या वातावरणाचा ताबाच जणू या मंडळाच्या कर्णकर्कश ( योपेक्षा दुसरा शब्द सापजत नाही) आवाजाने घेतला होता. वास्तविक श्री गणेशाचे विसर्जन अनंतचतुर्थीच्या दिवशीच पूर्ण व्हावे असे शास्त्र सांगते.... नंतर सुरु होतो पितृपंधवडा... तो अशुभ मानतात...पण त्याचे कोणाला काय....
आपल्याच मस्तीत नाचणारे इतके मश्गुल असतात की ठेका हेच त्यांचे लक्ष... आणि अंगाला हिसके देउन नाचणे हा त्यांचा धर्म.
गणपती बाप्पा मोरया... या निनादात बुध्दीचे हे आराध्य दैवत .. स्पिकरच्या भिंतीत अडकून गेले आहे. इथे नशा दिसते ती भक्तिची नाही तर आवाजाच्या नशेची.
खरं सांगतो..मी तर टिळक रोडवर चाललेल्या एका ट्र्रक्टरच्या मागे काही कार्यकर्त्यांच्या हातात दारूची बाटली बघीतली. ते सर्वजण अगदी त्यांचा डीजेही आस्वादात मग्न होता... ते काही मंडळी इतर कार्यकर्त्यांना आत बोलावित होता. आता ही खरी नशा चालू होती..
तसे पाहिले तर नाचणा-या तरूणांच्या डोळ्य़ात ती धुंदी कशाची आहे ते दिसत होते. त्यांचे पाय थिरकतच होते... अंग वळतच होते... हे सारे कुणासाठी... का ही संधी साधून हे सारे भक्त आपल्या दैवतासमोर हा आगळा खेळ करण्यातच धन्यता मानतात... (देवा गजानना पाहतो आहेस ना... हे काय चाललयं ते...)
पोलिसांचे एक पथक या मंडळींना पुढे येण्यासाठी सतत सांगत होते.. पण ते तात्पुरते ऐकत...पालिस पुढे गेले की लयीत..संथता आलीच.. एक पोलिस चौकात डीजेला स्पीकरचा आवाज कमी करायला सांगत होता. काही काळ लोटला की डीजे पुन्हा आवाजाची बटने वाढविताना दिसत होते...
हे सारे पाहिलेले तुम्हापर्यत पोचवावे वाटले. तुम्ही ते अनुभवलेलेही असेल..पण मला ते सांगावेसे वाटते... या माध्यमातून...
खरच...आपण सारे यातून काय मिळवितो.. समाधान..शांती..आराधना...
भक्ति की नुसतीच नशा..भक्तिची.....
सुभाष इनामदार, पुणे
( गणपती मिरवणुकीतील हे दृष्य...लक्ष्मी पथावरचे व संग्रहातले आहे.याचा या लेखाशी संबंध नाही)
Saturday, September 3, 2011
यांना शांततेचे महत्व कधी कळणार..
गायक आपले गाणे खुलवित होता. उपस्थित वर्ग त्याच्या त्या शास्त्रीय गाण्यात तल्लीन होऊन माना डोलावित होता. अस्वादकाचे विविध अनुभव घेत मीही मधुनच त्यांच्या चिजेच्या समेवर तालात सम पकडण्याचा प्रयत्न माझ्या देहबोलीतून करीत होतो. एकूणच एक गायक स्वरांची विविध आंदोलने विविध अंगाने नटवित होता. स्वरांचे आविष्कार किती पध्दतीने होऊ शकतात.. दाद देणारा जाणकार तारीफ करून वाहवाची पसंती अगदी खुल्या मनाने देत तल्लीन होऊन स्वरांचा आस्वाद घेत होता.
किती विलोभनिय गोष्ट. इथे शांतता भंग करणारा एक आणि त्याला तालाची आणि स्वरांची संगत करणारा पेटीवादक बस्स..एवढेच..बाकी सारा वर्ग ते सारे निशःब्दपणे साठवून ठेवीत....
भारतीय परंपरेचा हा थाट..भारतीय संस्कृतीतही आहे. मग गणेशोत्सवासारख्या सार्वजनिक ठिकाणी....केवळ प्रकाशात शांतपणे विराजमान झालेली गणेशमूर्ती तुम्हालाही आकर्षित करते ना...
गोंगाटाच्या आणि स्पीकरच्या भिंतीतून ह्दय भेदून टाकणारा आवाज तुमच्या कानी ठसत जातो.. तेव्हा कुठेतरी असा मनोहारी आणि नयनमनोहर मंडळाच्या पावित्र्याचे आणि मांगल्याचे तुम्ही कौतूक कराल ना...मला खात्री आहे..तुम्हालाही ते आवडते....
पण.... हा पण भारी खट्याळ...कधी मध्ये येईल काही सांगता येत नाही...
आज आपण सारेजण या गोंगाटाच्या अधिन झाले आहोत. नव्हे...तो सहन केल्याशिवाय पर्याय नाही... तोंड बाधून बुक्क्यांचा मारच जणू.
म्हणून अशा शांत..निवांत आणि तरीही प्रसन्न अशा गणपती मंडळांची माहिती करून द्यायला मला आवडेल.
आजच पुण्याच्या टिळक रस्त्य़ावरच्या सदाशिवपेठेचा भाग असलेल्या चिमणबाग गणेशोत्सव मंडळात डोकावले. इथली मूर्ती..शोभिवंत. प्रकाश..मूर्तीला उठाव आणेल एवढा.. मंडपात मूर्ती..एक कार्यकर्ता आणि तिचे सुंदर रूप..
कुठे स्पीकरवर गाणी नाहीत की, कुठलाही संदेश देणारी सजावट नाही. इथे आवाज येतो..आणि स्पीकर तोंड उघडतो तो फक्त आरतीच्यावेळी..
बाकी सारी प्रसन्न तरीही भारून राहिलेली शांतता. वर्गणी मागतानाही कुणी कितीही देवो..ती स्विकारली जाते. हुज्जत घातली जात नाही. सारा खर्च तेवढ्याच वर्गणीतून होतो...
तुम्हालाही असे मंडळ दिसले..तर मला मेल करा.. जमेल तर माहिती कळवा..शांततेतही सुख आणि मन रमते..फुलते आणि क्वचित नादावतेही...
सुभाष इनामदार,पुणे
9552596276
subhashinamdar@gmail.com
Wednesday, August 31, 2011
सीडीमुळे पारंपारिक गान प्रकारांना उजाळा
-पतंजली मादुस्कर
राग गायनाचे विविध प्रकारांची ओळख आज शास्त्रीय संगीताच्या परिक्षांपुरर्ती राहिली आहे. या सीडीच्या निमित्ताने राग गायनाच्या विविध शैलीदार परंपराचे दर्शन घडले आहे. हे लोप पावत चाललेले रागप्रकार कलाकार प्रत्यक्षपणे आपल्या गायनातून सादर करतील आशी अपेक्षा आकाशवाणी पुणे केंद्राचे संचालक पतंजली मादुस्कर यांनी केली.
यशकमल प्रस्तुत, स्वरगंगा निर्मित-डॉ. नीता भाभे यांच्या देती साद-स्वर नाद या सीडीचे प्रकाशन मादुस्कर यांच्या हस्ते शनिवारी ( २७ ऑगस्ट), गरवारे महाविद्यालयाच्या सभागृहात झाले त्यावेळी ते बोलत होते. शास्त्रीय संगीत सादर करण्यासाठी विविध रागांची निर्मिती झाली. ते सादर करण्यासाठी विविध फॉर्म तयार झाले. त्यातलीच राग गायनाची ही पारंपारिक परंपरा आज काळाबरोबर नष्ट होत चालाली आहे. निता भाभे यांच्या या सीडीद्वारे पुन्हा एकदा त्याला नव्याने उजाळा मिळाला असल्याचा उल्लेख मादुस्करांनी आवर्जून केला.
याचवेळी ग्वाल्हेर घराण्याच्या गायिका रेवा नातू यांना कै. नानासाहेब आपटे स्मृती ललकार पुरस्कार ज्येष्ठ संगीततज्ञ सुनिताबाई खाडिलकर यांच्या हस्ते दिला गेला. यावेळी रेवा नातू यांच्या संगीत कारकीर्दीला भरघोस यश लाभावे अशी इच्छा प्रकट करताना खाडिलकरांनी अखंड संगीतात वाहून घेतलेल्या निता भाभे यांचे संगीतविषयक विचार आणि राग गानप्रकारांची माहिती असणारी सीडी निर्माण झाल्याबद्दल त्यांचे आभार मानले आणि संगीत शिकणा-यांसाठी ती अत्यंत उपयुक्त असून यामुळे विद्यार्थी आपल्या अभ्यासात याचा उपयोग नक्कीच करतील असा विश्वास याप्रसंगी व्यक्त केला.
याप्रसंगी नुकतेच ९७ वर्षात पदार्पण करणारे दाजीकाका गाडगीळ समारंभाला कलावंताना शाबासकी देण्यासाठी उपस्थित होते.
डॉ, नीता भाभेयांच्यासह त्यांच्या शिष्या संगीता कुलकर्णी, विनिता सुमंत, स्नेहल खानवेलकर यांनी अष्टपदी, कैवाड प्रबंध, चतरंग आणि चतरंगमधील भैरवीतून रागांच्या विविध अंगाचे ,त्यांच्या मधुरतेचे दर्शन घडविले. त्यांच्या या अभ्यासपूर्ण रागप्रकारांच्या सादरीकरणात विनित तिकोनकर, अभिजित जायदे (तबला), अविनाश तिकोनकर( पखवाज) आणि संवादिनीची साथ जयंत साने यांनी केली.
सुभाष इनामदार, पुणे
मोबा. – ९५५२५९६२७६
E_mail- subhashinamdar@gmail.com
राग गायनाचे विविध प्रकारांची ओळख आज शास्त्रीय संगीताच्या परिक्षांपुरर्ती राहिली आहे. या सीडीच्या निमित्ताने राग गायनाच्या विविध शैलीदार परंपराचे दर्शन घडले आहे. हे लोप पावत चाललेले रागप्रकार कलाकार प्रत्यक्षपणे आपल्या गायनातून सादर करतील आशी अपेक्षा आकाशवाणी पुणे केंद्राचे संचालक पतंजली मादुस्कर यांनी केली.
यशकमल प्रस्तुत, स्वरगंगा निर्मित-डॉ. नीता भाभे यांच्या देती साद-स्वर नाद या सीडीचे प्रकाशन मादुस्कर यांच्या हस्ते शनिवारी ( २७ ऑगस्ट), गरवारे महाविद्यालयाच्या सभागृहात झाले त्यावेळी ते बोलत होते. शास्त्रीय संगीत सादर करण्यासाठी विविध रागांची निर्मिती झाली. ते सादर करण्यासाठी विविध फॉर्म तयार झाले. त्यातलीच राग गायनाची ही पारंपारिक परंपरा आज काळाबरोबर नष्ट होत चालाली आहे. निता भाभे यांच्या या सीडीद्वारे पुन्हा एकदा त्याला नव्याने उजाळा मिळाला असल्याचा उल्लेख मादुस्करांनी आवर्जून केला.
याचवेळी ग्वाल्हेर घराण्याच्या गायिका रेवा नातू यांना कै. नानासाहेब आपटे स्मृती ललकार पुरस्कार ज्येष्ठ संगीततज्ञ सुनिताबाई खाडिलकर यांच्या हस्ते दिला गेला. यावेळी रेवा नातू यांच्या संगीत कारकीर्दीला भरघोस यश लाभावे अशी इच्छा प्रकट करताना खाडिलकरांनी अखंड संगीतात वाहून घेतलेल्या निता भाभे यांचे संगीतविषयक विचार आणि राग गानप्रकारांची माहिती असणारी सीडी निर्माण झाल्याबद्दल त्यांचे आभार मानले आणि संगीत शिकणा-यांसाठी ती अत्यंत उपयुक्त असून यामुळे विद्यार्थी आपल्या अभ्यासात याचा उपयोग नक्कीच करतील असा विश्वास याप्रसंगी व्यक्त केला.
याप्रसंगी नुकतेच ९७ वर्षात पदार्पण करणारे दाजीकाका गाडगीळ समारंभाला कलावंताना शाबासकी देण्यासाठी उपस्थित होते.
डॉ, नीता भाभेयांच्यासह त्यांच्या शिष्या संगीता कुलकर्णी, विनिता सुमंत, स्नेहल खानवेलकर यांनी अष्टपदी, कैवाड प्रबंध, चतरंग आणि चतरंगमधील भैरवीतून रागांच्या विविध अंगाचे ,त्यांच्या मधुरतेचे दर्शन घडविले. त्यांच्या या अभ्यासपूर्ण रागप्रकारांच्या सादरीकरणात विनित तिकोनकर, अभिजित जायदे (तबला), अविनाश तिकोनकर( पखवाज) आणि संवादिनीची साथ जयंत साने यांनी केली.
सुभाष इनामदार, पुणे
मोबा. – ९५५२५९६२७६
E_mail- subhashinamdar@gmail.com
Monday, August 22, 2011
शब्द झाले मायबाप!
कवी वैभव जोशी यांच्या कविता-गीत-गझलांची "संपूच नये असं वाटणारी" मैफल आज टिळक स्मारक मंदिरात सादर झाली ती मायबोलीकर किरण सामंत, आनंद आणि कौतुक शिरोडकर यांच्या 'सृजन थिएटर्स' निर्मित "शब्द झाले मायबाप" या कार्यक्रमाच्या औचित्याने. मायबोली हे संकेतस्थळ(www.maayboli.com) मराठी साहित्याला वाहिलेल्या अनेक संकेतस्थळांपैकी सर्वात अग्रेसर. स्वत: वैभवने लिहायला सुरूवात केली ती याच संकेतस्थळावर. आपण काहीतरी दर्जेदार लिहू शकतो हा आत्मविश्वास मिळाल्यानंतर वैभवचा कविता क्षेत्रातला प्रवास तिथून जो सुरू झाला तो आज "११ मराठी आल्बम्स, ३ आणि नवीन येणा-या ४ मराठी चित्रपट, ४ मराठी मालिकां या सा-यांमधून गेल्या ३ वर्षांत जवळजवळ १५०हून अधिक गाणी" ही जणु काही एक अजून एका मोठ्या पल्ल्याची सुरूवातच आहे इथपर्यंत!
पडदा उघडल्यानंतर स्टेजवर फक्त वैभव आणि सुरूवात ह्या कवितेने "सूर झाला ईश्वर, शब्द झाले मायबाप" हे म्हणजे भारत पाकिस्तानची मॅच असावी आणि सचिनने ओपनिंगलाच फटकेबाजी सुरू करावी! आजपर्यंत तरी अशा मैफली पाहिल्या आहेत की ज्या रंगात यायला किमान काही वेळ जावा लागतो. परंतु आज मात्र पहिल्या क्षणापासून ते औपचारिक शेवटापर्यंत ही मैफल रसिकांच्या हृदयात आरपार घुसली होती हे तिथे उपस्थित असलेला कुणीही नाकारू शकणार नाही. मिलींद कुलकर्णी यांच्या संयत आणि चपखल निवेदनालाही दाद दिलीच पाहिजे. कमलेश भडकमकर यांच्या संगीतयोजनेसोबत वैशाली सामंत, राहूल देशपांडे, अमृता नातू, रघुनंदन पणशीकर, मधुरा दातार, दत्तप्रसाद रानडे, जयदीप बागवडकर, जान्हवी अरोरा अशा ख्यातनाम गायकांनी मराठी आल्बम आणि चित्रपटांमधून प्रसिद्ध झालेल्या व होत असलेल्या वैभवच्या गाण्यांचे जोरदार सादरीकरण केले.मैफल अजून रंगात आली ती कवी सौमित्र आणि वैभव यांनी सादर केलेल्या वैभवच्या कविता आणि गझलांनी! सौमित्र वैभवची एक गझल सादर करताना थांबून 'व्वा' म्हणाला तेव्हा हे अधोरेखित झालं की आज तिथे जमलेले श्रोतेच नव्हे तर वैभवसकट इतर सारे कलाकार स्वत: एक "श्रोता" झाले होते! सादर करणारा जेव्हा श्रोता होतो, तेव्हा ती मैफल तिच्या अत्त्युच्य बिंदूवर असते. मी जितके काही कार्यक्रम पाहिले आहेत त्यात गायक येतात आणि गाऊन जातात. पण आज प्रत्येक गायकाला वैभवबद्दल काहीतरी जिव्हाळ्याचं बोलायचं होतं. त्याची गझल, गीत सादर करताना प्रत्येकाने प्राण ओतला होता हे सांगण्यात जर्राही अभिनिवेशीपणा नाही. एखाद्या चांगल्या गझलेत जसा प्रत्येक शेर ही एक अर्थपूर्ण कविता असते त्याप्रमाणेच आजच्या कार्यक्रमातला प्रत्येक परफॉर्मन्स ही एक स्वतंत्र आणि विलोभनीय अशी एक मैफिल होती आणि या सगळ्यांना जोडून ठेवणारा धागा म्हणजे वैभव जोशी!
इतका नितांतसुंदर आणि दर्जेदार मराठी कार्यक्रम रसिकांना दिल्याबद्दल प्रायोजक श्री. रामचंद्र चिंचलीकर आणि एलिगंट केअरटेकर संस्था यांचे जितके कौतुक करावे, आभार मानावे तितके कमीच आहे.
टीप: सदर कार्यक्रमात सहभागी असलेले पण या लेखात नाव न येऊ शकलेले अजूनही काही दिग्गज कलाकार असतील तर ते केवळ लेखकाचे अज्ञान समजावे.
vinayak khambayat
पडदा उघडल्यानंतर स्टेजवर फक्त वैभव आणि सुरूवात ह्या कवितेने "सूर झाला ईश्वर, शब्द झाले मायबाप" हे म्हणजे भारत पाकिस्तानची मॅच असावी आणि सचिनने ओपनिंगलाच फटकेबाजी सुरू करावी! आजपर्यंत तरी अशा मैफली पाहिल्या आहेत की ज्या रंगात यायला किमान काही वेळ जावा लागतो. परंतु आज मात्र पहिल्या क्षणापासून ते औपचारिक शेवटापर्यंत ही मैफल रसिकांच्या हृदयात आरपार घुसली होती हे तिथे उपस्थित असलेला कुणीही नाकारू शकणार नाही. मिलींद कुलकर्णी यांच्या संयत आणि चपखल निवेदनालाही दाद दिलीच पाहिजे. कमलेश भडकमकर यांच्या संगीतयोजनेसोबत वैशाली सामंत, राहूल देशपांडे, अमृता नातू, रघुनंदन पणशीकर, मधुरा दातार, दत्तप्रसाद रानडे, जयदीप बागवडकर, जान्हवी अरोरा अशा ख्यातनाम गायकांनी मराठी आल्बम आणि चित्रपटांमधून प्रसिद्ध झालेल्या व होत असलेल्या वैभवच्या गाण्यांचे जोरदार सादरीकरण केले.मैफल अजून रंगात आली ती कवी सौमित्र आणि वैभव यांनी सादर केलेल्या वैभवच्या कविता आणि गझलांनी! सौमित्र वैभवची एक गझल सादर करताना थांबून 'व्वा' म्हणाला तेव्हा हे अधोरेखित झालं की आज तिथे जमलेले श्रोतेच नव्हे तर वैभवसकट इतर सारे कलाकार स्वत: एक "श्रोता" झाले होते! सादर करणारा जेव्हा श्रोता होतो, तेव्हा ती मैफल तिच्या अत्त्युच्य बिंदूवर असते. मी जितके काही कार्यक्रम पाहिले आहेत त्यात गायक येतात आणि गाऊन जातात. पण आज प्रत्येक गायकाला वैभवबद्दल काहीतरी जिव्हाळ्याचं बोलायचं होतं. त्याची गझल, गीत सादर करताना प्रत्येकाने प्राण ओतला होता हे सांगण्यात जर्राही अभिनिवेशीपणा नाही. एखाद्या चांगल्या गझलेत जसा प्रत्येक शेर ही एक अर्थपूर्ण कविता असते त्याप्रमाणेच आजच्या कार्यक्रमातला प्रत्येक परफॉर्मन्स ही एक स्वतंत्र आणि विलोभनीय अशी एक मैफिल होती आणि या सगळ्यांना जोडून ठेवणारा धागा म्हणजे वैभव जोशी!
इतका नितांतसुंदर आणि दर्जेदार मराठी कार्यक्रम रसिकांना दिल्याबद्दल प्रायोजक श्री. रामचंद्र चिंचलीकर आणि एलिगंट केअरटेकर संस्था यांचे जितके कौतुक करावे, आभार मानावे तितके कमीच आहे.
टीप: सदर कार्यक्रमात सहभागी असलेले पण या लेखात नाव न येऊ शकलेले अजूनही काही दिग्गज कलाकार असतील तर ते केवळ लेखकाचे अज्ञान समजावे.
vinayak khambayat
Subscribe to:
Posts (Atom)







